Ko para bangeit ha u Jisu Khrist, mynta ka sngi ngi la poi sha ka Sngi u Trai bakhatduh ha ka por Len. Ïa kane ka Sngi u Trai la khot ‘Ka Sngi u Trai Slatlai.’ Lyngba kane, ngi la sdang ïa ka Taïew Bakhuid kaba pynkynmaw ïa ka jingrung ba donburom jong u Jisu ha Jerusalem, ha shwa ki sngi jong ka jingshah shitom bad jingshah sahnarphna jong U. Kane ka dei ka sngi u Trai ka ba kyrpang bad kaba khraw, ha kaba ym lah bad ym shah ban pule Mass na ka bynta kiwei pat ki jingthmu.

Mynshwa, ki Greek ki rakhe ïa kane ka sngi ha ka rukom ka ba khraw bha. Ki khot ruh ïa kane ka sngi, ka Sngi U Trai jong u Lasarus, namar shi sngi shwa ïa kane, ki rakhe ïa ka sngi burom jong ka jingpynim biang ïa u Lasarus. U syiem u ju sam sha la ki myntri, ki nongtrei jong u da ki tnad slatlai bad ki jingaisngewbha barit ha kum kane ka sngi.

Ha ka ktien Latin ïa kane ka sngi la khot ka Dominica in Palmis ne Dies Palmarum. Na ka jingkynhoi jong ki paidbah Hosanna ha ka por jingïaid proseshon la khot ruh ïa kane ka sngi Dominica Hosanna lane ka sngi Hosanna. Baroh ki sngi burom bakhraw ki la long ka jingkynmaw ïa ka jingmihpat u Khrist kaba la ju tip ne khot ka Paskha. Kane ka Sngi u Trai Slatlai ka kdew ïa ngi ruh sha ka juh ka bynta.

Ki jinglehniam ba kongsan ha kane ka sngi ki dei; ka jinglehburom ïa ki slatlai (jingkyrkhu), ka jingïaid proseshon, ka Mass bad la ju rwai haba pule ïa ka jingshah shitom jong u Trai.

Hadien ka jingkyrkhu ïa ki slatlai bad da ka rukom lehniam kaba ïa syrïiem ïa ka Mass namar don ki jingpule na ka Ktien u Blei bad ki jingduwai ba la pynbeit sani. Ha ki khiew syntiew, ngi sieh da ki slatlai ha ka jaka ki syntiew. Ïa ki slatlai ba dei ban kyrkhu la buh halor miej hajan ka duwan lane ka jaka hapdeng. La pynbud da ka antiphon hosanna ïa u Khun u Dabid hadien bud sa ka jingduwai.

Ïa ka jingpule ha kum kane ka sngi, la shim na ka Kitab Eksodos (Ek 15:27-16:7), ka jingïathuh shaphang; ka jingkhñium jong ki khun Israel ha ri shyiap, ka jingbabe ïa ka jingmih jong ki na ri Ijip, ka jingpynkdang ïa ki da ka manna kaba hap na bneng. Suki ka jingpule ka ïalam shaphang ki jingkren u Kaiphas, u lyngdoh rangbah ka ba long kum ka jingïathuhlypa, “Kan myntoi ba uwei briew un shah ïap na ka bynta ka jait bynriew”; bad sa kawei pat ka jingduwai jong Khrist ha ka kper ba lada long ka ba lah, ai ba kane ka khuri kan lait na Nga, kumjuh ruh ka jingmaham jong U ha la ki synran ba ki dei ban sharai bad duwai.  Ka Kospel ba la shim na u Matheus (Mt 16:1-9), ka batai shaphang ka jingrung donburom u Khrist ha Jerusalem. Katba ki paidbah ki kdiah ïa ki tnad dieng bad ki siang ha ka lynti ïaid jong U, ki ïa rwai Hosanna ï’u Khun u Dabid; ïaroh ï’u ta ba wan ha ka kyrteng u Trai.

Ha ka jingduwai kaba san, u Bishop ne Lyngdoh u duwai ba u Blei Un kyrkhu ïa ki slatlai, ba kin long ka jingïada kat sha ki jaka ba rah ïa ki, ba ka kti u Blei kan beh noh ïa ki jingsniew, ban kyrkhu bad ïada ïa baroh kiba pyndonkam ïa ki. Ha ka jingduwai la pynkynmaw ruh shaphang ka jingwanphai biang jong ka paro sha ka lieng u Noah da ka ba wanrah ryngkat bad i tnad olip bad ka jingainguh ïa u Trai.

 La ong ba ki slatlai ki thew ïa ka dak ka jingjop halor ka jingïap bad ki tnad olip ka thew ïa ka jingsdang jong ka jingpisa mynsiem u Khrist.

U lyngdoh u synreit da ka um kyrkhu, kaweh da ka thup jingiwbih ïa ki slatlai bad hadien ka jingduwai la sam ïa ki slatlai. Katba ka jingsam ïa ki slatlai ka dangïaid, ki nongrwai ki rwai, ki paidbah ki siang ïa la ki jaiñ kup ha lynti bad ki risa jam, “Hosanna ï’u Khun u Dabid, ïaroh ï’u ta ba wan ha ka kyrteng u Trai.” Nangta ki ïaid proseshon sha ïingmane sdang shwa da ki lyngdoh bad bud sa ki paidbah baroh, da kaba rah bad kaweh ïa ki slatlai ba la kyrkhu ryngkat bad ki jingrwai jingrisa.

Ki tnad slatlai la pyndonkam ha baroh ka pyrthei kum ka shap jong ka jingkmen bad jingjop halor ki nongshun. La jan baroh salonsar ki pdiang kum ka dak jong ka jingsuk bad ka jingjop. Na kane ka daw la jied bad pdiang ban pyndonkam ha ka Sngi u Trai Slatlai.

Na ka bynta ki Khristan, ka dei ka dak jong ka jingjop pyrshah ïa ka doh bad ka pyrthei kumba la thoh ha ka Psalm 91:13. Na kata ka daw ka ïahap ruh bad ka jingkynmaw ïa ka jing ïap martir. Ki slatlai ba la kyrkhu ha ka Sngi u Trai Slatlai la pyndonkam ha ki ïing ki sem bad ruh kum ki tiar ba la pynkyntang ne kyrkhu. La buh bha ïa ki bad ju thang ha ka por ba khie erïong. Don ki jaka ha kaba ïa ki jyntep ruh la pynitynnad da ki slatlai ba la kyrkhu ha ka Sngi u Trai Slatlai. Na ki slatlai ba la kyrkhu, la thang ban pyndonkam ïa u dpei ha ka sngi Balang Ber-dpei.

Ïa kane ka sngi u Trai la tip kum ka Sngi u Trai Slatlai namar, ki ‘riewngeit kin ïohrah ïa ki slatlai balakyrkhu sha ki ïing ki sem jong ki. Ha ka Kospel, U Jisu u rung sha Jerusalem da ka ba shong halor u khun kada bad ka jingïaroh jong ki paidbah ki ba siang ïa la ki jaiñkup, ki slatlai bad ki tnad dieng ha khmat jong U, kum ka dak jong ka jinglehburom. Kane ka dei ka rukom ka ba ki la ju leh ïa ki ‘riew donburom.

Ka jingpyndonkam ïa ka kada ha ka jaka u kulai ka don ka dak ka ba khraw. Ka pynpaw ïa ka jingrung ne jing wan poi mano re mano da ka jingsngewrit ha ka jingsuk ka ba long pyrshah ïa ka rukom wan da ka jingkulmar bad ka thma.

Ki slatlai bala sam hakatei ka sngi ki dei ki ba la kyrkhu. Kumta ym ju dei ban bret noh ïa ki kum ki synrum ne ñiut. Pynban, haba don ki ba tam na ka ba la sam sha ki ‘riewngeit, dei ban lum lang bad buh bha ïa ki ha ïingmane. Na kine ki slatlai lah ban thang ïa ki na ka bynta ban ïoh ïa u depei ha ka Sngi Balang Ber-dpei.

Ki rong ba la pyndonkam ha ka Sngi u Trai Slatlai ki dei ka rong saw bad rong lieh. Ki pynpaw ïa ka dak jong ka jingpynim da ka snam ka ba u Khrist u la siew na ka bynta ka pyrthei.

Ha ka Sngi u Trai Slatlai, ngi rakhe ïa ka jingkmen ba nyngkong jong ka aïom (aiom Len). Kumba ngi rakhe ïa ka jingrung donburom jong u Trai ha Jerusalem daka pdiang burom ki paidbah, kiba mane ïa u bad siang ïa ki slatlai, jaiňkup bad ki tnad dieng ha lynti ïaid jong U. Ka dei ruh ka jingrung jong ngi sha ka Taïew Bakhuid. Kiba dei ki sngi kyntang, ki sngi ki jynjar bad sngewsih tam jong ka snem. Naba bun ki Ju ki kwah ban lynthem maw ïa u Jisu. Ki kynnoh ba u dei U nongkren beiñ Blei. Khamtam hadien ka jingpynshisha ïa ka jinglong Blei jong U mynba u la ïa shim bynta ha ka jinglehniam bakhraw ha Jerusalem.

 Br. Robert Makri SDB