Ka Gospel ba mynta ka sngi ka batai ïa ka phang jong ka jinglong jingman jong u Khristan batlot bad uba shang kylleng ki jaka, uba leh pop bad u bym I don shuh ka mon ban sangeh ban leh pop.

La pynshai kyllum ïa kane, “Lada u hynmen u leh pop pyrshah ïa phi”. Ha baroh ki Khristan la ai ka bor ban weng ïa ka pop ha ka imlang sahlang da kaba їa long kum shipara. Ïa kane ka jinglong la ai kyrpang na ka bynta ki nongpop da kaba ïa burom ïa ka  ïing bad ka jinglong  jong u naba ki long kiba kyrpang. Ka dei ban long kum ka muhor jong ka jinghikai na u Matheus їa ka Balang.

Lada u nongleh pop u kyntait ïa kane ka jingpynbeit, ka aiñ jong ka Dewt 19:15 ka dei ban long ka jingkhot kyrpad, ban ïalumlang ban kyrshan ïa kane ka jingpynbeit.

Kham bunsien hi ngim da long eh kita kiba sngewrit. Don ki por ha kaba ngi leh khnang bad khlem da tip ngi pynmong ïa kiwei. Ngi shem ia kane wat ha ki aiñ jong ka Jutang Barim kaba iathuh ha ngi  “ïa ka pop ka jingbymtip” (Jkhñ 15:22), bad u Dabid u duwai ban lait na ki “jingbakla” (Psalm 19:12) ki jingbakla kiba rieh wat na ki jingïohi ki khmat lajong”. Kaei kaba ngi dei ban leh lada uwei u para Khristan u leh pop pyrshah ïa ngi lane u pynlong ïa ngi ban jynthut? U Trai u la ai bun kiei kiei kiba la hikai ïa ngi.

PYNLONG KYRPANG ÏA KANE: Leit ban ïashem їa uta uba la leh pop bad kren ha u para marwei. Ka lah ban long ba um shym tip hi ruh ïa kaei kaba u la leh . Wat lada, u la leh khnang, ha ka jinglong jong phi da ka jingieid phin ïarap ïa u ban kylla ka bamut bad ban pan map. Nalor kine kiei kiei, leit sha u da ka mynsiem ba phin jop ïa u para, ym ban jop ïa ka jingïatainia bad ban duh ïa la u para.

Ngi dei ban don їa ka mynsiem ka basngewrit bad bajemnud haba ngi wad ban pyni bad pynbeit ïa la u para (Gal 6:1). Ngim dei ban leit ban ñiewpoh ïa u lane ban pynrem ia kita ki jingtlot jong u. Ngi dei ban leit sha u da kaba wad ki lad ki lynti kat kaba ngi lah ban їarap bad pynbeit їa u da ka jingkyrshan bad jingai mynsiem. Ka kyntien “pynïoh” pat ha ka Galatia 6:1 ka wan na ka kyntien Grik kaba mut “ban pynbiang ïa ki shyieng ba la pait”. Hato, pyrkhat ïa u nongpang bad їa ka jinglong jai jai kaba u donkam?

PAN JINGIARAP NA KIWEI: Lada u nongleh pop u kyntait ban kylla lane ban ïaid beit, ngi dei ban їawer bad sam ïa ki jingkit jong ngi bad uwei ne ar ki riewngeit ba ngi lah ban shaniah. Ngi dei ban kren ïa ka jingshisha kumba ngi ïohi lane shem bad kyrpad ïa ki ban duwai lem. Lada ki parabangeit ki sngew їahap ngi don ka daw ba ngin їaleit biang sha u ym tang ba ki lah ban ai ki jingduwai hynrei ki lah ruh ban long ki sakhi ha ka Balang ïa ka jingshisha jong ki jingïakren (Dewt 19:15, 2 Kor 13:1) Lada ïa ka pop ym shym la pynbeit bad pynbiang da ka jingshisha, kan saphriang barabor. Kaei kaba jia hapdeng ki arngut mynta kan nang heh bad pur sha ki saw san ngut ki briew. Khlem pep u Jisu bad u Paulus kumjuh ki ïa nujor ïa ka pop kum u thiat namarba u thiat u pur/saphriang.

PAN JINGIARAP NA KA BALANG: Kynmaw, ka thong kam dei ban jop mukot duma hynrei ban jop ïa u para. Ka kyntien ïohnong ha Matheus 18:15 la pyndonkam ha 1Kor 9:19-22 kaba mut ban їoh biang ïa kiba la jah, hynrei ka long kaba donkam ban jop ïa kiba la shem biang. Kane ka dei ka jingkynthoh ka baar jong u Trai ha ka Balang; (Mat 16:18) hangne ka don ka jingmut jong ka jingïalumlang jong ki riewngeit. Ki nongbud jong u Trai ki dei kiba la shah pynheh pynsan ha ki Sinakok jong ki Ju, namarkata ki la long ïajan bha bad ka seng ki synran lane ki nongbud.

Kane kaba la sdang kum ka jingeh hapdeng arngut mynta ka la mih ha kaba shai ha ka Balang ban ïohi. Ka akor ha ka Balang ka la shah ïehnoh kum ha ki kam ha kine ki por ba mynta tangba la hikai hangne bad ha ki shithi (1 Kor 5; 2 Thes 3:6-16; 2 Tim 2:23-26;Titus 3:10). Kumba ki khynnah ha ïing ki donkam ïa ka akor ka burom, kumta ki khun u Blei ruh ha ka Balang ki donkam ïa ka. Lada ha baroh ki niam la hikai ia kane bad u nongpop um pat lah ban kylla їa la ka jingmut jingpyrkhat bad kylla bamut noh, te u la dei ban shah hikai bad pynbeit. Ym lah ban pdiang shuh ïa u kum u para naba u la duh ïa kata ka kyrdan. Lah ban shim ïa u tang kum u nongwei ha ka Balang, ym ban pynjan ha ka jinglong nongbud.

PYNLONG ÏA KA BALANG KABA KYNJA MYNSIEM: (vv 18-20) Ka long kaba donkam ba ki dkhot jong ka kynhun ka Balang kin long kiba bha mynsiem bad kiba tip briew tip Blei ha shwa ba kin wad burom na ki para dkhot. Lada ka Balang ka hikai bad pynkohnguh ïa ki para dkhot, ka long kumba ka pynbeit lane hikai ïalade. Dei namar kane ba u Trai u la buh ïa ki kyntien pynkup bor, ki jingduwai, bad jingïasyllok. Ngim lah ban hikai ïa kiwei lada ngim beit nalade. Kaei kaei kaba ngi la duh ha ki jingïasyllok dei ban shah ha u Blei (Mat 16:19) ka Balang ka dei ban long hapoh ka bor jong ka ktien u Blei. Ka jinghikai jong ka Balang kam dei ban pynshitom ïa kito kiba sakma, kiba la ngat ha ka pop, hynrei ka Balang ka hikai ba man u/ka Khristan ki dei ban pyrshang ban wan ïalam biang ïa kito kiba la sakma sha u Blei.

Ym dei ban don tang ka bor jong ka ktien, dei ban don ruh ka jingduwai ( Mat 18:19). Ka kyntien mynjur ha ka Grik ka ai ruh ka jingmut “ka jingïadei”. Ka Balang ruh ka dei ban mynjur ha ki jingduwai lada ki kwah ban hikai ïa ki kynhun ba shem shitom. Ka dei lyngba ki jingdwai bad ki ktien ba ngi ïoh ïa ka bor na u Kpa ba ha bneng

Khatduh, dei ban don ka jingïasyllok (Mat 18; 20). Ka Balang ha ki kyntoit ki dei ban sngew, shem, mad bad їohi ïa ka jingdon jong u Blei hapdeng jong ngi. U mynsiem  un pynrem ïa baroh, ïa u nongpynsngewsih bad ïa ka Balang, bad ruh u lah ban bishar ïa ki pop hangta (Kam 5). Lada ngi leh da ka jingieid hynrei khlem ka jingshisha, kata ka dei ka jingarsap. U Jisu barabor U ju hikai ïa ki jingshisha da ka jingieid. Lada ka jingshisha ka mong, ka dei ba ki  “ riewngeit ki pynmong ïa ki paralok” ( Phawar 27:6).

Ngi dei ban buh ha ki jingmut jong ngi ba ka jingsngewrit ka dei ban wan ha shwa ka jinglong Khristan. Uba hangamei um lah ban kren ïa ka jingshisha da ka jingieid. Un pyndonkam ïa ka jingbakla jong u para kum ka tiar ban pynrem hynrei ym kum ka tiar ban tei ïa ka. Ka ba mih nangta kan long tang ka jingkulmar bad ka jingiapher jingmut.

Ka jingjia banyngkong ha ka Jutang Bathymmai ha kaba sdang jong ka Balang ka dei ka jinglong bymhok (Kam 5). U Ananias baad ka Sapphira ki la ïaleh ban pynlong ïa ka kynhun Balang ban ngeit ba dei kiba kham janai bad sbun mynsiem. Ki la thok ïalade da kaba pyrkhat ba ki lah ban lait na ka jingtip jong ki Apostol. Ki thok ïa la ki parabangeit bad ki nongïalam Balang, bad ki ïaleh ruh ban thok wat ïa u Mynsiem Bakhuid. Ka bainong ka long ka jingbishar bad jingïap. U Blei um ju pynïap ïa ki arsap ha ka Balang ba mynta, hynrei ka jingarsap ka pynïap ïa ka Balang. Ka ba-ar ka jingeh (Kam 6) ka dei ka jingjynjar kito ki briew ba la shah iehbeiñ. Ki dkhot bad ki nongïalam ki ïakynduh ïa kane ka jingeh da shisha bad ka bainong jong ki ka dei ka jingkyrkhu. Їa ka jingshisha bad ka jingieid dei ban pyndonkam da ka jingsngewrit. Kumta kin їohi їa ka Balang kum ka  ïing ka sem kaba lah ban pynlong ïa kano kano ka rai baroh lang.

18:19-20 > Ha ka dorbar ki Ju, donkam kumba 3 ngut ki nongbishar ha ki jingjia barit ha ka kyntoit ne ha shnong ha thaw. La tharai ba ka jingdon u Blei ka don hangta. Ka ktien na Mishnah ki dei: “ lada ar ki shong lang bad kren ïa ki aiñ hapdeng jong ki, ka jinglong ba kynja blei ka shongsah bad ki.  Ha u Matheus 18:19, la ïathuh ba u Jisu u la shim ïa kata ka jaka ba kynja blei hapdeng ki synran. Ki nongpule na u Matheus ki la tip lypa ba u dei u Immanuel, u Blei bad ngi (1:21). Ka jingdon u Jisu ka pynthikna ba ki nongbud ki don ka jingngeit ha kane ka phang lane haba ki duwai na ka bynta ban ker ban da ha ki jinghikai, u Kpa ba ha bneng un btin ne ïalam lynti ïa ki.

Ka kyntien ‘hynmen para’ ha ka Jynthoh Bakhuid kam da thew eh tang ïa kito kiba shipara trai na ka juh ka kpoh. Kane ka kyntien ka thew ruh ïa ka jingïaieid shiparalok jong ki arngut ne laingut bad kumta ter ter. Hynrei kaei kaba u Jisu u kren ha ka Gospel ba mynta ka sngi ka thew ïa ka jinglong ‘hynmen para’ ba kynja mynsiem. Kane ka jinglong kam don pud don sam. Ka kynthup lang ïa baroh ki khun jong u Blei, namar baroh la thaw ha ka dur jong u Blei.

Dn. Glorious Shullai